Kościół położony przy drodze prowadzącej ze
Słupska do Kluk w południowo-zachodniej części wsi, u
podnóża Rowokołu na niewielkim wzniesieniu. Wzniesienie to
ogrodzone jest murem z kamieni polnych. Na teren parceli kościoła
prowadzą trzy wejścia z kamiennymi schodkami - od strony
północnej przy narożniku wzniesienia, drugie od strony
wschodniej i trzecie małe od strony Rowokołu. Dookoła kościoła stary
cmentarz, na którym zachował się 1 kamienny krzyż w
południowej części parceli (jeszcze na początku lat 80-tych XX wieku
stały tu krzyże żeliwne). Kościół jest orientowany, na linii
północ-południe.
Kościół z 1632 roku został ufundowany przez
księżnę Annę, potem przebudowany w XIX w. Jest to budowla murowana na
rzucie łacińskiego krzyża, utworzonego prez prostokątny, jednonawowy
korpus i prostopadłą do niego nawę poprzeczną. Zarys krzyża jest nieco
zakłócony przez obiekt zakrystii, wciśnięty w narożnik
między korpusem i wschodnim ramieniem transeptu. sciany sa gładko
tynkowane, z zaznaczeniem boniowania na naroznikach. Oba
ramiona transeptu zwieńczone są schodkowymi szczytami. Od strony
północno-zachodniej, nad głównym wejściem
znajduję sie niezbyt wysoko, prostokątna wieżyczka zakończona iglicą.
Tak korpus, jak i nawę poprzeczną przykrywają dwuspadowe dachy.
Kościół jest najcenniejszym zabytkiem architektonicznym
Smołdzina. Swiatynia została konsekrowana, jako kościół
protestancki w dniu 16 października 1632 roku. W XVII wieku
kościół uległ zaniedbaniu. Dlatego też w 1918 roku pruskie
władze państwowe przeznaczyły na jego odbudo 430 talarów.
Wiek XIX był okresem kilkakrotnej przebudowy.
Około 1828 roku rozebrano wieżę i z uzyskanego materiału przedłużono
Kościół w kierunku północno-wschodnim.
W latach 30-tych i 40-tych wybudowano chór i emproy,
odnowiono obrazy oraz umieszczono je na nowo założonym suficie,
zainstalowano organy, położono nową podłogę, ustawiono nowe
ławki.Kolejna rozbudowa miała miejsce w 1874 roku. Do prostokątnego
korpusu dobudowano dwa boczne skrzydła, które utworzyły nawę
poprzeczną. Podczas przebudowy zmieniono kształt okien. Na zakończeniu
nawy umieszczono małą wieżyczką pokrytą łukiem. Wokół
budowli był przykościelny cmentarzyk.Po drugiej wojnie światowej
kościół objęli katolicy. Poświęcono go 21 paźdiernika 1946
roku jako kościół filialny parafii rzymsko-katolickiej w
Gardnie Wielkiej pod wezwaniem Świętej Trójcy. We wnętrzu
znajduje się cenny barokowy ołtarz z portretami księżnej i jej syna -
Ernesta Bogusława de Croy - oraz ambona w stylu orientalnym z XVII w.
Plafon pokrywają kolorowe malowidła o tematyce religijnej. Jest tu
również dzwon gdański z roku 1706 oraz dwa lichtarze z
herbem Gryfitów z roku 1637.
Kościół fundowany przez księżnę Annę de Croy,
która na początku XVII wieku weszła w posiadanie
dóbr smołdzińskich. Przy kościele działał pastor Michał
Mostnik-Pontatus, który na polecenie księżnej von Croy
wydawał książki religijne w narzeczu słowińskim.
1632 rok - wyświęcenie kościoła.
1694 rok - zakończono budowę wieży kościoła.
1828 rok - rozebrano wieżę i powiększono
kościół na stronie zachodniej.
1830 rok - ostatnie kazania słowińskie
(starano się zakończyć kaszubskie nabożeństwa), zlikwidował je pastor
Kypke. Wywołało to rozruchy przeciwko nowosprowadzonemu pastorowi i
trwały one do 1838 roku. Rozruchy zakończyły się procesem przeciwko
mieszkańcom Smołdzina i odwołaniem pastora, którego ludność
wypędziła.
1874 rok - zbudowano poprzeczną nawę -
transept i wieżyczkę na fasadzie zachodniej.
Lata 70-te XX wieku - przełożono dach.
Kościół halowy o rzucie krzyża
łacińskiego bez wydzielonego prezbiterium i z dobudowaną nawą
poprzeczną. Przy wejściu do kościoła wewnątrz z obu stron schody
prowadzące na emporę chóru. Dawniej empora była bardziej
rozbudowana - zajmowała również transept. Z zewnątrz między
nawą a transeptem od strony wschodniej dobudowana zakrystia.Otwory
okienne i drzwiowe zamknięte łukami półpełnymi. W oknach
maswerki, w szczycie południowym dwa witraże.Szczyty transeptu mają
schodkowate zakończenia. Na szczytach transeptu półkoliście
zwieńczone blendy ułożone schodkowato w górę (5 blend). W
najwyższej blendzie szczytu wschodniego widoczna tarcza zegara. W
blendach dużo mniejsze otwory z półkolistym zwieńczeniem.
Szczyt nawy głównej północny ma dwa rzędy blend
(po trzy). Szczyt nawy głównej południowej ma dwa okna, nad
nim dwie małe blendy, wyżej datę (1632) i małe rombowate okienka.
Z dawnego wyposażenia wnętrza zachowała się
oryginalna polichromia na stropie o tematyce religijnej - 49
obrazów malowanych przez malarza Foxkircha ze Słupska w
XVIII wieku, ponadto barokowa ambona i ołtarz z portretami książęcymi z
okresu powstania kościoła, dwa cynowe lichtarze z 1637 roku, dwa
XVII-wieczne żyrandole, dzwon gdański z 1706 roku, epitafia fundatorki,
księżnej Anny Croy i jej syna Ernesta Bogusława
|
|
