Muzeum Wsi S³owiñskiej znajduje siê we
wsi Kluki nad jeziorem £ebsko w odleg³o¶ci ok. 41 km na
pó³noc od S³upska i jest oddzia³em Muzeum Pomorza ¦rodkowego
w S³upsku, po³o¿one jest na terenie S³owiñskiego Parku Narodowego,
uznanego w 1977 roku za ¦wiatowy Rezerwat Biosfery.W sezonie letnim na
terenie muzeum organizowane s± imprezy folklorystyczne z pokazem
wypieku chleba, kopania torfu, konia w butach.
Do XX wieku zachowa³y siê tylko niewielkie grupki ludno¶ci kaszubskiej w kilkunastu
wsiach nad jeziorami Gardno i £ebsko. Powoli zanika³a te¿ mowa s³owiñska.
Obecnie o S³owiñcach mo¿emy mówiæ tylko w czasie przesz³ym. Zachowa³o siê jednak
trochê dawnego sprzêtu oraz zabudowa, która jest dowodem ich zamieszkiwania
terenów pomorza.
W 1963 roku
otwarto w Klukach muzeum - zagrodê s³owiñsk±. W latach 80 i 90 skansen
powiêkszono o inne zachowane w pobli¿u zabytkowe zagrody. Najstarszym obiektem w
muzeum jest cha³upa Charlotty Kluck, pochodzi ona z XVIII wieku. W budynku tym
przygotowano wystawê "Wokó³ kuchennego pieca" która pokazuje nam wszystko to, co
zwi±zane by³o z przygotowaniem po¿ywienia, czy tez robieniem zapasów.
Cha³upa Alberta Klucka pokazuje wystrój miêdzywojenny. Zgromadzone rekwizyty
¶wiadcz± o tym, ¿e rozwój techniczny i postêp da³ sie odczuæ równie¿ na
s³owiñskiej ziemi (radio, barometr, maszyna do szycia itp.)
Stoj±ca nieopodal zagroda Keitschicków
obrazuje lata czterdzieste po wojnie, kiedy to do Kluk i okolic zaczêli nap³ywaæ
ludzie z innych regionów, przede wszystkim z Wileñszczyzny. Do zastanej kultury
s³owiñskiej migracje te wnios³y bardzo wiele. Nast±pi³o wówczas zderzenie dwóch
kultur co da siê zauwa¿yæ zwiedzaj±c muzeum. Na terenie muzeum mo¿na podziwiaæ
magazyn rybacki z ³odziami, sieciami, siekierami do r±bania przerêbli,
kotwicami, i innymi rybackimi przyrz±dami. Niedaleko magazynu znajduje siê
sza³as rybacki.
Muzeum ogranizuje
dla zwiedzaj±cych liczne pokazy i imprezy plenerowe, by przybli¿yæ kulturê,
klimat i tryb ¿ycia dawnych mieszkañców. Sezon otwiarany jest imprez± "Czarne
Wesele", jest ona zwi±zana z tradycj± pozyskiwania torfu. Latem ponadto czêsto
mo¿na obejrzeæ wystêpy zespo³ów folklorystycznych, obserwowaæ wypiek chleba a
nastêpnie zakupiæ go ze smalcem przygotowywanym w/g miejscowego przepisu
Obszar pozyskany dla muzeum to centrum
wsi, gdzie wcze¶niej istnia³a zabudowa z XVIII i XIX wieku z trzema
zachowanymi zagrodami
in situ (w miejscu).
Pozostawienie istniej±cych zagród i rekonstrukcja
przeniesionych i posadowionych na dawnych siedliszczach pozwoli³o na
zachowanie wsi Kluki jako ulicówki z szeregow± zabudow± po
obu stronach drogi. Teren muzeum obejmuje obszar ok. 10 ha, na
którym jest posadowionych ok. 20 obiektów: 7
cha³up, 7 obórek, 2 stodo³y, 2 piece chlebowe, magazyn na
³odzie i sprzêt rybacki oraz sza³as rybacki.
Legenda jak powsta³y
Kluki
Pewien ch³op o nazwisku Grzena³ta
wêdrowa³ po ¶wiecie szukaj±c piêknego, ustronnego miejsca na chatê, w której
móg³by zamieszkaæ. D³ugo wêdrowa³ a¿ doszed³ do brzegów jeziora £ebsko. Wody,
wydmy, lasy, ³±ki tak go zauroczy³y, ¿e tu postanowi³ za³o¿yc gniazdo rodzinne.
Na ³±ce blisko rzeczki zbudowa³ checz i osiad³ w niej wraz z ¿on±. To miejsce
wszyscy nazywali Grzena³t±. Wody rzeki jednak czêsto wzbiera³y i podmywa³y
chatkê. Pewnego razu wyla³y tak mocno ¿e zala³y ca³y dom i Grzena³ta zosta³ bez
dachu nad g³ow±. Nie chai³ jednak opuszczac tego pieknego miejsca i nieopodal na
wzgórzu wybudowa³ kolejn± Checz. Ten dom i ca³e gospodarstwo nazwano górnym.
Dobytek Grzena³ty rós³. Wrac z ¿on± ciê¿ko pracowali a ich córka pomaga³a im jak
mog³a, ale r±k do pracy i tak by³o za ma³o. Wziêli wiêc do pomocy ch³opaka o
imieniu Kleka. Zosta³ z nimi kilka lat i pracowa³ w gospodarstwie. Potem o¿eni³
siê z córk± Grzena³ty. Mia³ z ni± a¿ siedmiu synów, których wychowa³ na dobrych
i pracowitych ludzi. Najstarszy syn dosta³ chate po ojcu, po³o¿on± na górze.
Drugi zbudowa³ dom na piaszczystej polanie, dlatego te¿ gospodarstwo nazywano
piaskowym. Trzeci syn Kleki mieszka³ obok dêbu w drewnianym domku. Czwarty syn
osiedli³ sie na mokrad³ach. Chaty pi±tego z synów strzeg³a siêgaj±ca nieba
chojna. Gospodarstwo szóstego syna znajdowa³o siê na pustej ³±ce. Najm³odszy syn
Kleki zamieszka³ w miejscu w którym wiele lat pó¼niej by³a karczma. Tak wiêc
wszyscy ch³opi którzy mieszkali niegdy¶ w¶ród drzew, ³±k i piasków nad
po³udniowym brzegiem jeziora £ebsko nosili nazwisko Kleka. Dlatego osadê
nazywano Klekami a pó¼niej Klukami.
Adres:
Muzeum Wsi S³owiñskiej w Klukach
76-214 Smo³dzino
tel/fax: 059 842 4081
Muzeum czynne
jest codziennie od 15 maja do 15 wrze¶nia w godzinach od 9.00 do 18.00,
w poniedzia³ki od 9.00 do 15.00; od 16 wrze¶nia do 15 maja w godzinach
od 9.00 do 15.00;
nieczynne:
01.01; 01.11; 25.12; pierwszy dzieñ ¶wi±t wielkanocnych.
Na terenie muzeum obowi±zuje
zakaz palenia ognia i tytoniu.